Nona Mchedlişvili

Gözlemciler tam da Rusya ile Gürcistan arasındaki gerginliğin daha da kötüleşemeyeceğini düşünürken Moskova enerji kozunu oynadı.

Rusya'nın devlet kontrolündeki tekeli Gazprom 2 Kasım'da Gürcistan'ın gaz alış fiyatını 2007 itibariyle iki katına katlamak istediğini duyurdu.

Bu haber Gürcistan büyük bir darbe oldu ve iki gün önce Rusya'nın Güney Osetya'ya direkt olarak doğalgaz vermek için Kuzey ve Güney Osetya arasında doğal gaz hattını inşasına başlaması gerçeği de darbenin acısını daha da arttırdı.

Moskova Güney Osetya'nın enerji stoklarının güvenliğini garantilemek için hareket ettiğini söylüyor. Ama eleştirmenler bu planın karsız, yasadışı ve oldukça politik olduğunu söylüyor.

Kırılma noktası

163 km uzunluğunda olacak olan Dzaurikau-Tshinval doğalgaz hattının inşası planlandığı gibi giderse boru hattı 2007 kışına kadar Rus doğalgazını Güney Osetya'ya pompalamak için hazır olacak.

Güney Osetya'nın Özel Durumlar Bakanı Boris Çoçiyev Gazprom'un önderliğindeki bu girişimi överek, "Proje onaylandı, inşa çalışmaları başlatıldı ve kutlama için bir tören düzenlendi. Her şey iyi olacak" dedi.

Kremlin'in Rusya'daki etnik Gürcülere yaptığı baskıya sebep olan ajan skandalından bu yana Moskova ile ilgili görüşü giderek sönükleşen Gürcistan kutlamalarda yoktu.

Tiflis'teki görevliler, Tshinval tarafından desteklenen doğalgaz hattını Rusya'nın açık bir politik hamlesi olarak eleştirmede gecikmediler.

Aslında Dzaurikau-Tshinval doğalgaz hattındaki çalışma Güney Osetya'nın Gürcistan'dan bağımsızlığı ile ilgili 12 Kasım'da gerçekleştireceği referandum öncesinde başladı.

Tiflis'in anlaşmazlıkların çözümünden sorumlu bakan yardımcısı Ruslan Abaşidze doğalgaz hattının Rusya'nın resmiyete Gürcistan toprağı olan bölge üzerinde hak talep etme çabası olduğunu söyledi.

Abaşidze, "Bu Rusya federasyonu'nun Gürcistan'ı istila etmeye yönelik açık ve aleni bir girişimidir. Rusya Güney Osetya topraklarını Rusya'nın entegral bir parası olarak gördüğünü direkt olarak duyuruyormuş gibi görünüyor" dedi.

Dahası Gürcü görevliler doğalgaz hattı planı ile ilgili Rusya'dan hiçbir yasal bildiri almadıklarını ve planın detaylarını basın yoluyla öğrenebildiklerini söylüyorlar.

Yasal suçlamalar

Gürcü Dışişleri Bakanlığı Rusya'nın bu hareketini uluslararası kanunların açık bir ihlali olarak kınadı ve Moskova'yı Güney Osetya'ya kendi bölgesiymiş gibi davranmakla suçladı.

Moskova'da Ekonomi Yüksek Okulu'nun Başkanlığını yapan Rusya'nın eski ekonomi bakanı Yevgeny Yasin iki ülke arasındaki mevcut düşmanlık yüzünden hem Tiflis'in hem de Moskova'nın suçlanması gerektiğini söyledi ve sınır ötesi doğalgaz hattını devam ettirerek asıl yasadışı davrananın Kremlin olduğunu ekledi.

Yasin "Rusya, hükümetimizin Gürcistan'ın bölgesel bütünlüğünün tanınması konusundaki tutumunda ciddi olduğunu gösteren bir onay almalıydı. Bu prensibe göre, Güney Osetya ve Abhazya Gürcistan topraklarında. Eğer Rusya bu gaz hattını inşa ederse Gürcistan'ın bölgesel bütünlüğünü tanıma prensibi -daha önceden kabul ettiği bir prensibi- ihlal etmeye yönelik bir adım atmış olur" dedi.

Doğalgaz hattının Rusya tarafından açık bir şekilde Güney Osetya enerji stoklarının garantörü olarak tanımlanması Gürcüleri de kızdırdı.

Tiflis'in kendi enerji güvenliği meselesi var. Eğer Gazprom doğalgaz fiyatlarını arttırma kararını alırsa Gürcistan bin metreküp doğalgaz için 110 değil 230 dolar ödeyecek.

Gürcü petrol ve gaz uzmanı Temuraz Goçitaşvili, Tiflis'in Tshinval ile yaşadığı tüm sorunlara rağmen Güney Osetya'ya aktarılan enerji kaynaklarını hiç kesmemesi gerçeğine rağmen Moskova'nın bu hareketinin her şeyi daha da acı bir hale getirdiğini söyledi.

Goçitaşvili "Kuzeydeki komşumuzun aksine biz doğalgazımızı, altyapımızı yada enerjimizi hiçbir zaman politik amaçlarla kullanmadık. Ve kullanmaya da niyetimiz yok" dedi.

Engelleyici çevre

Dzaurikau-Tshinval doğalgaz hattı tartışmalı olmasına ek olarak garantili bir kar kapısı olmaktan da çok uzak.

Kuzey ve Güney Osetya'yı ayıran Kafkas sıradağlarını geçmek çevredeki engellerden sadece bir tanesi.

Güney Osetya'da hiç sanayi olmadığı için de gaz tüketicilerinin çoğu evlerinde ısınmak isteyen sıradan vatandaşlar olacak. Yani kar görünmüyor.

Yasin doğalgaz hattının Moskova'nın sinesine çekebileceği bir masraf olduğunu söylüyor: "Para kaybedebilir ama orada paranın harcanabileceği politik amaçlar var. Tabiki politik amaçlara ulaşmaya yardımcı olur ama bu zararlı bir iş. Elbette burada karlılıktan konuşmuyoruz. Küçük bir nüfus ve çok az kullanıcı var. Bu Güney Osetya'nın Gürcistan kaynaklarından bağımsızlığını başarmanın bir yolu" dedi.

6 Kasım'da RFE/RL'de yayımlanan bu yazıyı Cavit Yılmaz Türkçe'ye çevirdi