(Gazeteci Fehim Taştekin'in Abhazya değerlendirmesi)  Abhazya yerkürenin en güzel ama en talihsiz coğrafyasında yer alan birülke. Güzelliği malum, izahata ne hacet! Talihsizliği ise biri büyüköteki küçük iki emperyal iştahın arasında sıkışıp kalması. Butalihsizliği katmerleştirense,,...

komşusu Gürcistan'ın akıl almazmaceraları yüzünden tarihindeki en büyük soykırımcısı Rusya'yamahkumiyeti. Bunun ne anlama geldiği Kosova'nın BM kararı olmaksızın tektaraflı bağımsızlık ilanının en az 32 devlet tarafından tanınmasınakarşı Rusya'nın elinde bir karta dönüşmesiyle net olarak bir kez daha anlaşıldı. 



Kuşkusuz Kosova, 17 yıldır bağımsızlığının uluslararası alanda tescilinibekleyen Abhazya için tarihi bir fırsatı da doğurdu. Hedefine ulaşırulaşmaz, şimdilik bilemeyiz ama en azından dünya Abhazya diye birülkenin varlığını bir kez daha keşfetti. Uluslararası dengeler depremgibidir, ani kırılmalarla sarsılır; güneşin ne zaman kimin üzerine ya dabatacağı belli olmaz. Talihin Abhazlar için de güleceği günler elbettegelir çatar. Bugünler kim bilir belki o günlerdir.

Geçen hafta Abhazya'dan milletvekili Soner Gogua kapımızı çaldı, ikisaat muhabbet ettik. Kendileri Türkiye'den anavatanına dönüp deAbhazya'nın siyasal süreçlerinde aktif katılım sağlayabilmiş sayılıinsanlardan biri. Parlamentodaki 'Yurtdışındaki Soydaşlarla İlişkiler Komisyonu'nun da başkanı. Yani diasporadan dönüşe dair yasal çerçeveleri oluşturan bir komitenin en yetkin ismi.

Dönüşle ilgili sorunlar bir yanagüncel meseleyi, Abhazya'nın tanınması çabalarına dair Sohum'da olupbitenleri konuşuyoruz. Zaten Türkiye'ye geliş nedenleri de bununlailgili. Malum Rusya, Kosova'ya karşı Abhazya'yı tanıma kartını gösterdi. Ama Batlılar bir bir Kosova'yı tanırken Moskova bu kartı oynamadı. Sadeceiki yıldır fiilen delinmiş olan Abhazya'ya akla ziyan ambargo kararınıkaldırmakla yetindi. Rusya parlamentosunun alt kanadı Duma da Kremlin'e Abhazya'yı tanımayı düşünmesini salık veren bir karar aldı. Şimdilikhepsi bu kadar. Halbuki Abhazlar umutluydu, yüzlerini Moskova'yadönmüştü. Rusya, Abhaz nüfusunun yüzde 80'e yakınına Rus pasaportu vererek bu ülkeyi içselleştirmişti. Sihirli izahat; Zaruret. Yaşamak, hayatta kalmak, iş yapmak, seyahat etmek için Abhazlar Rus pasaportunayönelmişti. Çünkü kendi pasaportlarıyla ancak doğuda Gal ve batıda Psousınırına kadar gidebiliyorlar.

Kosova'nın ardından tetiklenen Kafkasya'daki gelişmeleri izleyen dünyaşunu gördü; Bir Abhaz ve Oset liderler tanınma taleplerini açıkladillendirmeden 'danışmalarda bulunmak için' soluğu Moskova'da aldılar.Ardından günler geçtikten sonra beklenen 'Bizi de tanıyın' çağrısıgeldi. Bu 'Sohum ve Tshinval'in Moskova'dan bağımsız hareketedemedikleri' izlenimi verdi. Dünya bunu böyle okudu. Abhazya neden bütün yumurtalarını Moskova sepetini koydu, neden ötekibaşkentlere seferber olunmadı? Soner Gogua, "Abhazya'nın Rusya çemberini yıkmak istediğini, bunun Rusya'nın son tutumuyla daha iyi anlaşılır halegeldiğini, hiç olmazsa Moskova'yı daha fazlasına zorlamak için Sohum'unbaşka ülkelerle flörtünün kaçınılmaz olduğunu" söylüyor. Gerçi başka ülkeye açılımda akla ilk gelen Türkiye.

Ama Türkiyekendisine mahkum 5 milyonluk Gürcistan'a sanki kendisi mahkummuş gibidavranan şaşı politikaları yüzünden Abhazya'ya çok uzak. Bunu dahabirkaç ay önce Devlet Başkanı Sergey Bagapş'ı Türkiye'ye kabuledemeyerek gösterdi. 'Çarıksız' Tiflis'i gücendirmemek için. Abhazyabağımlığını ilan etmesinin hemen ardından ilk temasını Moskova ile değilTürkiye ile kurmak için Ankara'nın kapısını çalmıştı. Savaşınarifesiydi. Vladislav Ardzınba'yı Ankara'da otel odasında bekletipgörüşmeyi reddeden, TRT'ye de Abhazya haberlerini görmeyin diye talimatveren Süleyman Demirel'di. Onun için 'Abhazya Rusya kuklasıdır' deyipkestirip atanlar 'Biz neden Abhazları Rusya'nın kucağına ittik' diyesormayı öğrenirlerse insaf çizgisine gelmiş olurlar.   Neyse Soner Gogua ile birlikte birkaç kişi, Sohum'un Rusya dışındakidünyaya açılma çabalarının bir parçası olarak Türkiye'de. Yakında başkaheyetler de gelecek, Kafkas diasporasının varlık gösterdiği diğerülkelere de gidip dertlerini anlatacaklar. Rusya'nın asıl derdi Abhazlar değil; NATO Gürcistan üzerinden Kafkasya'ya girmek istiyor. Tiflis, 2-4 Nisan'daki Bükreş zirvesinde NATO'ya üyelik daveti umuyor. Moskova ise engellemeye çalışıyor. Kosovadönemecinin üzerine 'soğuk su için' dememeyi isterdim ama o tren budurakta durmadı. Şimdi NATO treni kalkıyor. Soru şu: "Gürcistan'ınNATO'ya davet edilmesi halinde Rusya Abhazya'yı tanır mı?" Gogua "Moskova'nın buna tahammül edemeyeceğini ve istemediği haldeAbhazya'yı tanımak zorunda kalabileceğini" öngörüyor. "NATO'yusınırlarından uzak tutmak için bunu yapacak. Üstelik bunu Gürcistan NATO'ya girmeden yapmak zorunda kalacak." Çünkü Gürcistan NATO'ya alındıktan sonra Abhazya tanınırsa buGürcistan'ın toprak bütünlüğünü saldırı olarak görülecek ve Kuzey Atlantik İttifakı krizin doğrudan tarafı olacak. Hesap, Gürcistan eğer girecekse Abhazya'sız girmesini sağlamak. Böylece Rusya, Abhazya'yı bir tampon bölge olarak kullanabilecek. Bunun için Abhaz-Gürcü sınırı istihkam edilecek. Rusya NATO ile 'soğuk savaşı'nı kendi sınırında değildolaylı bir sınırdan idare edecek. Burada Güney Osetya'nın esamisi bile okunmuyor. Hatta güneydeki 80 bin Oset Kuzey Osetya'ya taşınsın, GüneyOsetya Gürcistan'ın olsun önerisi Moskova'dan gelirse kimse şaşmasın.  

Elbette bunların hiçbiri olmayabilir. Vakıa şu ki Rusya, bağımsız birAbhazya'nın bütün Kuzey Kafkasya için bağımsızlık yolunda potansiyel birtetikleme gücü olmasından korkuyor. Çeçenya meselesi geçmişte kaldısanmayın. Kafkasya'daki bir kıvılcımın nelere yol açacağını kimsebilemez. Ama kısa vadede 2014 Soçi Kış Olimpiyat Oyunları nedeniyleRusya, Abhazya'yı olabildiğince yakın planda tutmak zorunda kalacak.Çünkü Soçi gelenleri ağırlamak için yetersiz. Bölge daha fazlayapılaşmayı kaldıramaz. Rusya'nın ambargoyu kaldırmasındaki adımındaaslında Kosova bahane. Bunu yapmak zorunda kalacaktı. Abhazya'dakituristik tesislerin Olimpiyat oyunlarına yetişmesi lazım. Rusya'nınAbhazya'yı tanımak ya da tanımamak ikilemi önümüzdeki dönem çok daha canyakıcı hal alacak.  Rusya değil de küresel kamplaşmada Moskova ile aynı kampa düşen ülkelerAbhazya'yı tanıyabilir. Belki Sohum'un buna oynaması gerekir.

Ne bileyimmesela Latin Amerika'nın asi çocuğu Venezüella, müttefiki ilk yerlilider Evo Morales'in ülkesi Bolivya, Castro'nun Küba'sı. Rusya'ya yakınAfrika ülkeleri. Rusya isterse Bağımsız Devletler Topluluğu üyeleri.Amerika'ya inat İran. Kuşkusuz bu tanımanın Abhazya'ya pratik faydası daolmalı. O nedenle 'Abhazya Rusya tanırsa bize yeter' diyor. Gürcistandışında tek sınır komşusu Rusya çünkü. Ticareti onunla yapacak, dünyayaoradan açılacak vs. Peki bir cinlik daha yapalım. Bush yönetimi 11 Eylül  saldırısıylabaşlayan yakınlaşmaya rağmen Rusya karşısında tökezliyor. Putin, Çekyave Polonya'ya Amerikan füzesi yerleştirilmesi planına 'füzelerimi Avrupa başkentlerine çeviririm' diyerek posta koydu. Arktik'te fethe çıkıpKuzey Kutbu'nda paylaşım savaşını kızıştırdı. Soğuk Savaş'ın ruhunudiriltip NATO'nun 'Ayı' dediği TU-95 bombardıman uçaklarını yıllar sonraPasifik'teki Guam adasına kadar uçurup Amerikan güçlerine nanik yaptı.İlk kez Akdeniz'e donanma gönderdi... İran'a karşı Amerikan savaşplanlarını boşa çıkardı.

ABD'nin Rusya'nın arka bahçesinde yaptığıBalkanlardaki Kadife'den esinlenme Güller ve Turuncu devrimler Gürcistanve Ukrayna'ya fiyaskodan başka bir şey getirmedi. ABD'nin Rusya ile başıfena dertte. Rusya'ya karşı işleyen bir dış politikadan söz etmek güç.Bu konuda Gogua'nın önerisi var: "Rusya'ya gol atmak için Abhazya'yıönce ABD tanısın. Bu Rus dış politikasının çökmesi demektir." Ben de derim ki bu, az önce sıraladığım fiyaskoların ardından rövanşolur. Tabi ki bu Washington'ın Bush döneminde inşa edilen Kafkasyapolitikasını sil baştan yeniden yazması anlamına gelir. Kısa birhatırlatma; ABD 2002'den beri 'Eğit-Donat' programıyla Gürcistan'a birordu kuruyor. Türkiye'nin taşeronluğu ile yeniden açılan Vaziyani üssünü ABD kullanıyor. Irak operasyonunda bile Gürcü üsleri kullanıldı. Afganistan'a giderken bu üsler kullanılıyor. Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı'na Tiflis bir dirsek çıkıntısıyla eklenerek stratejik halkaya dahil edildi. ABD, bu kadar radikal davranabilir mi?   Soner Gogua, aslında bunun için Gürcistan'ın feda edilmesinin gerekmediğini, Abhazya sorunundan Gürcülerin de kurtulmak istediğini söylüyor. 'Nasıl yani' diye sorabilirsiniz, ben de sordum. MihailSaakaşvili gibi ateşli milliyetçi bir lider, onun kadar deli fişekmuhalefet varken Gürcistan kalkıp 'Abhazya ne halin varsa gör, bağımsızmı kalacaksan kal' der mi? Gogua "Abhazya onların gelişmesinin önündekien büyük engel, bunun farkındalar. Abhazya'nın tanınması koparılangürültüye rağmen işlerine gelir, artık bunun farkındalar" diyor.

Goguabir şeye daha dikkati çekiyor: "Batı Gürcistan'da sistemin işlemediğini, demokrasinin oturmadığını gördü. Abhazya'nın Gürcistan'dan daha sağlamdurduğunu fark ettiler. Doğrudan ilişkiler kurulmaya başlandı."  Gogua haklı; Saakaşvili'nin yol arkadaşı Zurab Jvanya başbakanlıkkoltuğunda netameli bir şekilde öldü. 'Gazdan zehirlendi'  dediler amakimse inanmadı. Öteki yol arkadaşı Savunma Bakanı Irakli Okruaşvilimuhalefet edip parti kurunca ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. Güllerdevriminde destekçisi olup muhalefete geçen milyarder BedriPatarkatsişvili 'Beni öldürecekler' diye diye sürgün yaşadığı Londra'da 'kalpten' gitti. Halihazırda muhalefet Tiflis'te 'demokrasinin tecellietmesi için' eylemde. Tabi ki adama sorarlar: Ne iş? Sözün özü, Abhazya tanınır mı, tanınmaz mı kestirmek güç. Ama sizeTibet'ten tiyo; Pekin'de ağustosta oynanacak Olimpiyatlar vesilesiylekameralar Everest'e dönmüşken yaygarayı bastılar, Çin'i elinde sopavarken dünyaya yakalattılar. Şimdi Atina'dan yola çıkan Olimpiyat ateşinin her durağında bir gürültü koparacaklar. Dalay Lama'nınkeşişleri çok mahir! Abhazların da Kosova bahanesiyle sesleriniçıkarması hiç de 'ayıp' kaçmaz, hele hele 'gurur kırıcı' olmaz!..